Trong bài viết này, HQNA sẽ giới thiệu các bạn một xu hướng thiết kế trong kiến trúc và nội thất ngày càng được ưa chuộng trong cuộc sống hiện đại, là một nhân tố vô cùng quan trọng đến sức khỏe con người – Thiết kế Công thái học (Ergonomic Design).

Công thái học trong thiết kế nội thất là gì?
Công thái học là một yếu tố quan trọng khi nói đến thiết kế nội thất. Thuật ngữ công thái học (Ergonomics) có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp. Nhưng được biết đến và sử dụng nhiều nhất sau Thế chiến thứ II trong từ điển tiếng Anh nhờ Hywel Murell, một nhà tâm lý học viết cuốn sách The Ergonomics Society.

Thiết kế công thái học hướng đến không gian và vật dụng được thiết kế thoải mái, phù hợp với hoạt động sinh hoạt của con người, đáp ứng mỗi người về kích thước, hình dáng, khả năng di chuyển và nhu cầu thể chất trong công việc hoặc lối sống. Ví dụ, chúng ta đều không thích ngồi trên một chiếc ghế cứng, cao hoặc quá thấp. Điều này làm cho cơ thể bị đau nhức và khó chịu. Đó là lý do tại sao lại cần một chiếc ghế có thể điều chỉnh được độ cao, độ nghiêng và độ cứng của đệm, mọi người sẽ cảm thấy sự khác biệt – thoải mái, thả lỏng và làm việc hiệu quả hơn. Đây là một câu chuyện về công thái học trong thiết kế nội thất.

Ngoài ra, thiết kế công thái học sử dụng bộ đo cơ thể chuẩn được gọi là dữ liệu nhân trắc học. Bộ đo này có thể thay đổi từ nước này sang nước khác do sự khác nhau về đặc điểm cơ thể theo từng vùng.

Nguyên tắc công thái học trong thiết kế nội thất
Nếu là một nhà thiết kế nội thất, chúng ta không thể chỉ dựa vào sở thích cá nhân hay xu hướng trên thị trường để thiết kế, mà còn phải nhận thức được công thái học là nghiên cứu về cách con người tương tác với môi trường xung quanh. Để áp dụng công thái học vào thiết kế nội thất, bạn phải áp dụng theo một số nguyên tắc sau đây:

1. Phù hợp với người dùng – Thiết kế công thái học được điều chỉnh để phù hợp với kích thước, hình dạng và khả năng của từng người dùng. Việc lựa chọn sofa có độ dày như thế nào, bàn trà nên có độ cao bao nhiêu, TV nên đặt ở trên tường hay trên kệ. Tất cả những điều này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố chiều cao, thói quen sử dụng của chúng ta.
2. Tiện nghi và hỗ trợ – Thiết kế phải cung cấp mức độ thoải mái và hỗ trợ thích hợp cho các nhu cầu thể chất đặt ra cho một cá nhân. Như ghế xoay có thể tăng giảm độ cao để phân bổ áp lực cột sống lên nệm ghế, bàn làm việc có thể nghiêng độ dốc điều chỉnh theo từng vóc dáng khác nhau.
3. Tính thẩm mỹ – Một không gian được thiết kế công thái học không chỉ cần có chức năng mà còn phải có tính thẩm mỹ.
4. An toàn – Tính đến mọi va chạm tiềm ẩn có thể phát sinh từ việc sử dụng sản phẩm hoặc không gian.
5. Sử dụng không gian hiệu quả – Thiết kế nên tận dụng hiệu quả không gian có sẵn để tạo ra một môi trường tiện dụng và thoải mái. Trong phòng bếp, có thể lắp đặt tủ bếp ở độ cao phù hợp, sử dụng ngăn kéo hoặc giải pháp thông minh để tiếp cận dễ dàng các vật dụng.
6. Quan tâm tới yếu tố nguồn sáng, không khí và nhiệt độ – Không nên đặt phòng ngủ ở vị trí đón nắng, đặc biệt là đặt giường ở vị trí nắng hướng Tây, điều này sẽ khiến cho phòng ngủ luôn nóng bức, ảnh hưởng nhiều tới việc nghỉ ngơi. Ngược lại bàn học hoặc phòng làm việc lại nên đủ ánh sáng và nắng tự nhiên để tạo không khí tích cực đem lại hiệu suất cao hơn.

Chỉ số công thái học trong thiết kế nội thất
Bên cạnh các nguyên tắc trong công thái học, có 3 điều chúng ta cần chú ý khi tạo hình không gian nội thất.

Quy chuẩn về kích thước sản phẩm khi thiết kế nội thất: Những chỉ số nhân trắc học nhằm tối ưu cho công năng của các sản phẩm và tối đa được trải nghiệm của con người khi sử dụng cho các hoạt động thiết yếu như đi lại, đứng lên, ngồi xuống, nằm,…

Quy hoạch không gian phù hợp trong việc thiết kế nội thất: Ở những môi trường đa dạng khác nhau sẽ cần đến các chỉ số nhân trắc học khác nhau. Những nhà thiết kế cần phải dựa vào đây để điều chỉnh kích thước diện tích trong không gian đồng thời sắp xếp, lắp đặt, bố trí nội thất trong nhà sao cho phù hợp nhất.

Lựa chọn màu sắc nội thất hài hoà hợp lý: Những chỉ số nhân trắc học còn ảnh hưởng tác động đến thị giác lẫn về cảm giác với người sử dụng. Do đó, công thái học chính là cơ sở căn bản nền tảng cho sự lựa chọn xác định hoà hợp về sắc thái màu của tường, trần, sàn nhà hay các sản phẩm đồ nội thất bố trí trong nhà.

Lợi ích thiết kế công thái học trong không gian nội thất
Nâng cao trải nghiệm người dùng: Công thái học giúp thiết kế nội thất phù hợp với nhu cầu, sở thích của người sử dụng, tạo cảm giác yên tĩnh, thoải mái và hài hoà.

Cải thiện sức khỏe con người: Các bệnh lý như đau lưng,… có thể phát triển theo thời gian và dẫn đến các chấn thương lâu dài. Việc lựa chọn thiết kế công thái học phù hợp là rất quan trọng để ngăn ngừa các chấn thương không mong muốn.

Tăng năng suất và hiệu quả công việc: Các sản phẩm và không gian làm việc mang thiết kế công thái học sẽ thoải mái hơn vì chúng đã được nghiên cứu kỹ nhằm đáp ứng các yêu cầu về thể chất và chuyển động của người dùng. Điều này giúp giảm thiểu căng thẳng và khó chịu, từ đó làm tăng năng suất làm việc, tính hiệu quả và chất lượng công việc.

Các ứng dụng công thái học trong thiết kế sản phẩm nội thất
Nguồn sáng
Tổ chức nguồn sáng phù hợp, các hình thức chiếu sáng tương ứng với nhu cầu và hoạt động khác nhau, ánh sáng thích hợp có thể làm giảm mỏi mắt. Hãy đặt bàn làm việc đối diện với cửa sổ hoặc sử dụng đèn bàn để đảm bảo đủ ánh sáng. Ánh sáng tự nhiên cũng có thể tăng cường năng lượng, cải thiện tâm trạng, giảm đau đầu và giúp ngủ ngon hơn vào ban đêm.

Bàn
Công thái học áp dụng một phương pháp toàn diện hơn với nhận thức rằng chúng ta có những kích thước và hình dáng cơ thể khác nhau và không phải tất cả các công việc văn phòng đều có những yêu cầu giống nhau. Một chiếc bàn nên được thiết kế theo cơ thể, loại công việc và thiết bị tương ứng. Đảm bảo bàn của bạn có đủ khoảng trống cho chân di chuyển tự do và ở một chiều cao phù hợp. Chúng ta cũng có thể xem xét một chiếc bàn có thể điều chỉnh được, cho phép ngồi hoặc đứng trong khi làm việc và khuyến khích vận động suốt ngày để cải thiện sự thoải mái.

Ghế
Công thái học cho phép chiếc ghế hỗ trợ cơ thể và dáng ngồi đúng cách. Điều chỉnh chiều cao ghế cho chân chạm phẳng xuống mặt đất, và đùi song song với sàn. Giữ cánh tay cong thành hình chữ L với khuỷu tay ở bên cạnh thân mình, giúp giữ cơ thể thư giãn, cải thiện sức khỏe con người trong lâu dài.

Kết
Thiết kế công thái học là một ý tưởng tuyệt vời cho những ai yêu thích sự bền vững và nuôi dưỡng cơ thể. Thông qua những sản phẩm nội thất phù hợp, chúng ta có thể giảm thiểu sự ảnh hưởng đến sức khỏe và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, bạn cũng cần phải có sự tư vấn từ các chuyên gia và tính toán hợp lý trước khi ứng dụng thiết kế này. Chúng tôi hy vọng bài chia sẻ này đã mang đến cho bạn những thông tin bổ ích và thú vị về thiết kế Công thái học trong nội thất.