Biophilic design (Phong cách thiết kế ưa Sinh học), là một xu hướng thiết kế kiến trúc và nội thất nhằm tạo ra không gian sống gần gũi và hòa hợp với thiên nhiên. Đây không phải là một trào lưu mới xuất hiện, trên thực tế Biophilic đã hiện diện xuyên suốt chiều dài lịch sử kiến trúc nhân loại dựa trên thuật ngữ Hy Lạp cổ – “biophilia”, tức là con người có một xu hướng bẩm sinh muốn kết nối với thiên nhiên và các sinh vật sống. Dạng thức ban đầu của Biophilic design chính là những hình khắc muông thú trong đền Göbekli Tepe, tượng nhân sư Ai Cập hay hình lá nguyệt quế tại những điện thờ ở Hy Lạp. Không chỉ mang tính biểu tượng, các nền văn hóa khác nhau trên thế giới đều có những cách sáng tạo riêng để đưa cảm hứng thiên nhiên vào trong không gian sống.

Biophilic design thường ứng dụng trong các không gian sinh hoạt chung, hay thậm chí là nơi ở, được tạo ra bằng cách sử dụng các yếu tố thiên nhiên trực tiếp như cây xanh, ánh sáng, mặt nước. Ngoài ra, sử dụng các yếu tố gián tiếp như hình tượng, màu sắc, họa tiết, âm thanh, hoặc bất kỳ khía cạnh nào để có thể tương tác trực tiếp với thiên nhiên, từ đó thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới của con người trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong ngành thời trang, Biophilic design được thể hiện qua việc sử dụng các chất liệu tự nhiên, tái chế hoặc sinh học, như len, bông, lụa, vải sợi tre; trong lĩnh vực công nghệ, được áp dụng qua việc thiết kế các sản phẩm có tính năng tiết kiệm năng lượng, giảm ô nhiễm. Đối với nghệ thuật, phong cách Biophilic gợi ý cho việc sử dụng nguyên liệu tự nhiên, dễ tái chế để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật có ý nghĩa và giá trị đương đại cao.

Biophilic design là một xu hướng phát triển trong kiến trúc hiện đại, có một số tương đồng trong quan điểm giữa Biophilic design với các phong cách thiết kế xanh khác như Eco design (Thiết kế sinh thái) hay Organic design (Thiết kế hữu cơ), xuất phát từ việc chúng đều có liên quan đến sử dụng các yếu tố bền vững và thuận tự nhiên trong thiết kế. Tuy nhiên, Biophilic design không chỉ sử dụng đơn thuần các yếu tố tự nhiên mà còn tạo ra những trải nghiệm cảm xúc xung quanh không gian sống, dựa trên những nghiên cứu về tâm lý học và sinh học của con người, mang tính nhân văn và khoa học cao.

Một số công trình mang tính biểu diễn của Biophilic design:

• Jewel Changi Airport là một công trình kết nối các nhà ga sân bay Changi ở Singapore, hình dạng mái vòm kính trong suốt, bên trong có vườn nhiệt đới, thác nước và khu thương mại. Công trình thiết kế hướng tới sự kết nối giữa con người và thiên nhiên.
• Đại học Tokyo ở Nhật Bản là một ví dụ về việc ứng dụng phong cách thiết kế Biophilic trong không gian làm việc. Các phòng học, văn phòng được bố trí xung quanh một khu vườn trung tâm, có ánh sáng tự nhiên và cây xanh để cải thiện hiệu suất làm việc của nhân viên và học sinh.
• Nhà hàng Noma 2.0 ở Copenhagen, Đan Mạch, sử dụng Biophilic design trong không gian ẩm thực. Thiết kế tập trung vào vật liệu gỗ mộc và lớp địa y cộng sinh gây ấn tượng mạnh mẽ, là sự liên tưởng đến rừng cây Bắc u.
• Little Island Park là một công viên cảnh quan công cộng mới ở New York, thiết kế bởi Heatherwick Studio và MNLA, được xây dựng với ý tưởng tạo ra một ốc đảo xanh, kết nối con người và động vật hoang dã.

Một cách chuyển thể các giá trị cốt lõi trong Biophilic design, thông qua dự án nhà ở Sadec Home của chúng tôi, bằng cách áp dụng các nguyên tắc thiết kế kiến trúc thụ động và đặt ngôi nhà như một cấu trúc sống bền vững. Khung thép được xem là khung xương chính của ngôi nhà, bao bọc bởi các lớp mô cơ và da như lớp vỏ bao che từ tôn sóng, linh hoạt thích ứng với môi trường nóng ẩm địa phương. Chúng tôi chuyển thể bầu không khí miền Tây sông nước thông qua việc tiếp cận các khái niệm, ngôn ngữ, chất liệu, chi tiết kiến trúc, khiến trải nghiệm sinh hoạt trở nên thú vị hơn.

Có nhiều quan điểm cá nhân đã chia sẻ về phong cách thiết kế này:

• NTK Oliver Heath, người sáng lập Oliver Heath Design, cho rằng Biophilic design “đưa thiên nhiên vào trong từng không gian sống, để luôn được tận hưởng sự trong lành và yên bình mà mẹ thiên nhiên mang lại”.
• Sahar Ismail Mohamed Abdel Hady là một nhà thiết kế cảnh quan đến từ Ai Cập, đã nghiên cứu về việc ứng dụng các thiết kế Biophilic như một phương pháp cảnh quan bền vững. Cô ấy cho rằng Biophilic design không chỉ áp dụng cho các thiết kế mới mà còn cho các khuôn viên cảnh quan hiện có.
• Domus là một tạp chí kiến trúc hàng đầu của Ý, đã giới thiệu về khái niệm Biophilic design và cách hoạt động của nó, cho rằng Biophilic design là sự tích hợp của các yếu tố “tự nhiên” vào môi trường xây dựng, như ánh sáng tự nhiên, nước, cây cối, vật liệu tự nhiên như gỗ, đá, tạo cảm giác về bề mặt và bóng tối.
• KTS Thomas Heatherwick, người sáng lập Heatherwick Studio, chia sẻ rằng Biophilic design là “tạo ra những công trình kiến trúc có thể hòa nhập với thiên nhiên, không chỉ là đặt cây xanh lên mái nhà hay tường”.
• KTS Junya Ishigami, trong một cuộc phỏng vấn với ArchDaily đã nói “Tôi không nghĩ kiến trúc chỉ dành cho con người. Nó có thể dành cho thiên nhiên, môi trường, động vật và cả côn trùng,… Đối với tôi, giải phóng kiến trúc có nghĩa là không bị ràng buộc bởi chủ nghĩa hay phong cách, mà là sáng tạo và độc đáo trong mọi trường hợp.”

Nhìn nhận trong bối cảnh của quá trình hiện đại hóa và đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, Biophilic design là một xu hướng thiết kế bền vững, không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm ô nhiễm, mà còn có tác dụng tích cực đến các cách cải thiện sức khỏe và tinh thần của con người.